Chicory

Bijen- hommel- en drachtplant.

De bloemen zijn nogal bitter van smaak maar kunnen worden gegeten als decoratief ingrediënt van salades. De gebleekte bladeren worden vaak gebruikt in wintersalades. Gekookte jonge wortels zijn smakelijk als groente. De geroosterde cichoreiwortel wordt gebruikt als toevoeging aan of als alternatief voor koffie. Cichoreikoffie wordt (vooral in Noord-Frankrijk) nog steeds geschonken en cichorei maakt naast gerst, gerstemout en rogge deel uit van meergranenkoffie. Deze koffie mist uiteraard de voor- en nadelen van cafeïne. Inuline wordt gebruikt als een suiker- en vetvervanger in voedingsmiddelen.

Cichorei kent een lange geschiedenis wat betreft het gebruik als heilzaam kruid. Het zou vooral waardevol zijn vanwege het opwekkende effect op de lever en het spijsverteringsstelsel. De wortel bevat inuline, een caloriearm, oplosbaar voedingsvezel, die geschikt is voor diabetici. Er loopt onderzoek voor het ontwikkelen van malariamedicatie, in combinatie met het kruid Artemisia. Daartoe moet de plant wel genetisch worden gemodificeerd.

Cichoreiteelt was populair in Nederland en België en rond 1900 op z’n hoogtepunt. Bij onze buren het meest geteeld. In de buurt van de teeltgebieden stonden branderijen. Langzamerhand kwam er meer koffie op de wereldmarkt met lagere transportkosten. Branderijen en verkoop stopten in 1960. Het gewas verdween bijna helemaal van de akkers. Tegenwoordig is er een kleine opleving door gezondheidsclaims en -toepassing. Het past op zich goed in het teeltplan van Nederlandse akkerbouwers. De teelt neemt echter niet toe, omdat onkruidbestrijding handmatig gebeurt en dat is op grote percelen niet te doen.

De naam hemelsleutel wordt al sinds de zestiende eeuw gebruikt en verwijst naar het verhaal dat Petrus eens zijn sleutels op aarde had laten vallen. Toen de engelen de sleutels terughaalden, groeide er cichorei op die plaats. Het prachtige blauw van de bloemen kon niet anders dan uit de hemel komen. De bijnaam Maria-bloem komt ook door het blauw.