Krabbenscheer

Nestplaats voor zwarte stern

Zowel de wetenschappelijke als de Nederlandse naam van deze waterplant verwijzen naar de langwerpige en stekelige bladeren, die aan de scharen van een krab doen denken, of aan zwaarden (Stratiotes = soldaat).

De bladeren staan in een rozet op een kort stammetje. In de winter liggen de planten op de bodem. In het voorjaar vormen zich nieuwe bladeren waarin cellen zitten die met gas gevuld zijn. Daardoor komen de planten naar de oppervlakte. Alleen drijvende planten bloeien, met witte bloemen tussen de veel langere bladeren, van mei tot en met juli. In het najaar vullen de cellen zich weer met water en zinkt de plant naar de bodem.

Ecologie en leefgebied

Krabbenscheer groeit in ondiepe, stilstaande of langzaam stromende, matig voedselrijke wateren op zonnige plekken. Hij komt voor waar water van verschillende herkomst samenkomt, bijvoorbeeld regenwater en grondwater. In Nederland groeit krabbenscheer vooral in de veengebieden van Noord- en West-Nederland, daarnaast in het Gelderse rivierengebied en noordelijk Noord-Brabant. In de rest van Nederland is hij zeldzaam.

Dichte vegetaties van krabbenscheer worden als nestplaats gebruikt door vogels als de zwarte stern. De zeldzame krabbenscheervlinder (Parapoynx stratiotata) is aan deze waterplant gebonden, evenals de groene glazenmaker (Aeshna viridis), een libellesoort. De stekelige bladeren beschermen de larven tegen vissen.

Bedreiging

Krabbescheer is achteruitgegaan in Nederland, onder meer door uitspoeling van mest in landbouwgebieden en mogelijk bepaalde gifstoffen. Ook de inlaat van rivierwater werkt negatief uit. Zonder onderhoud in de herfst, vóór de planten zinken, groeit een sloot met krabbenscheer binnen enkele jaren dicht. Te vroeg en te rigoureus schoonmaken werkt averechts. Om flora en fauna zoveel mogelijk kansen te bieden moeten resten van de vegetatie bij het schoonhouden achterblijven. In Arboretum Oudenbosch experimenteert men hiermee.