Amerikaanse mahonie

Roodbruine klank

Deze boom kwam vroeger alleen voor in Midden- en Zuid-Amerika, maar heeft inmiddels de wereld veroverd. De breedbladige mahonie kan 70 m hoog worden en de dikke stammen, van soms wel 350 jaar oud, geven een zoetige geur af. De bruine vruchten steken op steeltjes boven de bladeren uit, waardoor het lijkt alsof ze zweven. Ze worden dan ook skyfruit genoemd.

Mahonie is een waardevolle houtsoort voor de meubelindustrie door de fijne, goed bewerkbare houtstructuur en typische roodbruine kleur. Instrumentenmakers passen het hout veel toe in klankkasten, omdat het hout een warme klankkleur geeft. Zo worden veel gitaren deels met mahoniehout gebouwd.

De breedbladige mahonie is een van de drie échte mahoniesoorten. In het Amerikaanse regenwoud vormen illegale houtkap en erosie grote bedreigingen voor de boom.

Stelt geen hoge eisen

De Amerikaanse mahonie wordt tot 45 m hoog. Net als bij de Afrikaanse mahonie komt bij deze soort plankwortelvorming voor. Heel kenmerkend zijn de grote, geveerde bladeren, waarbij elk deelblaadje zo’n 15 cm lang kan worden.

Opvallend is ook de groeiwijze van de vruchten: ze hangen niet aan de boom, maar groeien recht omhoog. Vandaar de speelse Engelse naam ‘skyfruit’. De gevleugelde zaden worden door de wind verspreid en komen tot 500 m ver van de moederboom terecht.

De Amerikaanse mahonie komt van nature voor in Zuid- en Midden-Amerika, maar is door mensen ook aangeplant op Hawaï en in Singapore en als plantageboom te vinden in veel andere tropische landen, met name in Azië. Op wereldschaal zijn India en de Fiji Eilanden hoofdleveranciers van deze houtsoort.

Ecologie en leefgebied

De Amerikaanse mahonie stelt geen hoge eisen aan zijn leefomgeving. Hij komt zowel op overgangsgebieden tussen savanne en bos, als in primair, ongeschonden, tropisch regenwoud voor. Hij geeft echter de voorkeur aan gebieden met vrij vruchtbare grond langs rivieren. In gebieden waar regenval niet gelijkmatig over het jaar verspreid is, laat de Amerikaanse mahonie in het droge seizoen zijn blad vallen.

Bedreiging

Swietenia macrophylla is een van de drie soorten die het zeer gewilde ‘echte mahoniehout’ leveren. Door houtkap is de populatie wilde Amerikaanse mahoniebomen inmiddels kwetsbaar. Het verhandelen van hout van wilde exemplaren is nu volgens de CITES-wet (= Convention on International Trade on Endangered Species) geregeld.

Als er niet in een te hoog tempo wordt gekapt, heeft de Amerikaanse mahonie redelijke overlevingskansen. Op plekken waar gekapt is kan deze boom zich als pionier gedragen en vestigt hij zich opnieuw.