Gewoon barbarakruid
Barbarea vulgaris
Kruisbloemenfamilie (Brassicaceae)
Thans niet bedreigd
Winterse gezondheid
Het gewoon barbarakruid is een plant uit de kruisbloemenfamilie (Brassicaceae). De twee- tot meerjarige plant is vernoemd naar de heilige martelares Barbara van Nicomedië. Dat komt omdat haar naamdag op 4 december is en gewoon barbarakruid als wintergroene plant een van de weinige soorten is die dan nog vers geplukt kan worden. Zo kon de bevolking wanneer er geen waterkers meer beschikbaar was, toch nog vitamine C binnenkrijgen, want de bladeren zitten daar vol mee.
De bladeren overwinteren in een bladrozet dat onregelmatig gelobd is. De bladeren zijn niervormig; de eindlob is beduidend groter dan de zijlobben en heeft een duidelijk hartvormige voet.
De plant staat stijf omhoog en kan wel een meter hoog worden. Bovenin vertakt de plant zich sterk en daar bevinden zich vanaf april tot juni ook de felgele bloemen. De bladeren bovenin zijn veel minder ingesneden dan beneden. De bloemen staan in lange trossen tegelijkertijd zijn er ook vruchten onderin en knoppen bovenin. De vruchten zijn hauwen die tot 2,5 centimeter lang kunnen worden.
De plant komt overal in Nederland voor op redelijk vruchtbare grond waar de begroeiing nog niet al te dicht is. Dat betekent dat de plant vaak te vinden is op braakliggende terreinen en pas aangelegde taluds en dijken.
Thema's
De plant biedt vooral honing- en zandbijen nectar en stuifmeel vanaf het vroege voorjaar.
Barbarakruid is een waardplant voor het klein geaderd witje en zowel het kleine als het grote koolwitje.
De bladeren kunnen rauw gegeten worden in een salade en hebben een pittige, tuinkersachtige smaak, maar na de bloei neemt de smakelijkheid af. Gekookt neigt het blad ertoe bitter te worden. Gebruik het in stamppotjes dus rauw, net als andijvie. Als pesto is het ook geschikt. Uit de zaadjes kan olie gewonnen worden.
Al vanaf de Griekse en Romeinse tijd wordt barbarakruid in de vorm van thee ingezet bij nierproblemen en oedeem vanwege het vochtafdrijvende effect. Traditioneel wordt barbarakruid ook gebruikt om wonden te helen. De mosterdolieglycosiden in de plant hebben een eetlustopwekkend effect. Er worden bovendien lustopwekkende eigenschappen aan toegeschreven.
Barbarakruid bevat saponinen die de plant beschermen tegen insectenvraat, schimmels en bacteriën. Daarom kan thee van barbarakruid binnenshuis, verneveld, helpen tegen motten. Ook binnen de biologische landbouw wordt het ingezet als mottenbestrijder, aangezien de plant motten aantrekt, maar de larven doodgaan, omdat ze niet tegen de saponinen kunnen.
Details
| Omschrijving: | Overige kruidachtige planten, tweejarige of kortlevende plant tot 90 cm hoog. |
|---|---|
| Verspreiding: | Europa tot west-azië, ingeburgerd in noord-amerika. |
| Leefgebied: | Vochtige weilanden en braakliggende terreinen. |
| Jaarcyclus: | Bloeit eenmalig, tweejarige en kortlevende vaste planten |
| Bloeiperiode: | April - september |
| Bloemkleur: | Geel |
| Vruchtkleur: | Groen |
| Notities vruchten: | Groene hauwtjes met een duidelijk aanwezige snavel. |
| Op z'n mooist: | April - september |