• Agenda
  • Tuinen
  • Zoek een plant
  • Botanic guardians
  • Steun ons
  • home
  • nieuws
  • profielwerkstukken
  • kijk & luister
  • over ons
  • contact
English
  Terug naar zoekresultaten

Doodsbeenderenboom

Gymnocladus dioicus

Vlinderbloemenfamilie (Fabaceae)

Lijkbleke koffie

Wanneer in de winter de vaalgrijze tot blauwige takken goed zichtbaar zijn, is meteen duidelijk hoe deze boom aan zijn onheilspellende naam komt. In de zomer worden de houten ‘skeletbeenderen’ bedekt door grote, groene, dubbel geveerde bladeren die een diameter van 1 m kunnen bereiken en in de herfst geel verkleuren.

De doodsbeenderenboom komt oorspronkelijk voor langs rivieren in het binnenland van de Verenigde Staten. Uit grote witte bloeipluimen groeien trossen met peulvruchten. De rijpe zaden uit deze peulen werden door plaatselijke indianenstammen gebruikt voor rituelen. Hierbij werden zaden geroosterd, vervolgens gemalen en als een soort koffie gedronken. Europese kolonisten namen dit gebruik over en in de VS wordt de boom dan ook wel ‘koffieboom’ genoemd. Smakelijk vonden de kolonisten deze ‘armenkoffie’ echter niet.

Lees meer »

Lijkbleke koffie

Wanneer in de winter de vaalgrijze tot blauwige takken goed zichtbaar zijn, is meteen duidelijk hoe deze boom aan zijn onheilspellende naam komt. In de zomer worden de houten ‘skeletbeenderen’ bedekt door grote, groene, dubbel geveerde bladeren die een diameter van 1 m kunnen bereiken en in de herfst geel verkleuren.

De doodsbeenderenboom komt oorspronkelijk voor langs rivieren in het binnenland van de Verenigde Staten. Uit grote witte bloeipluimen groeien trossen met peulvruchten. De rijpe zaden uit deze peulen werden door plaatselijke indianenstammen gebruikt voor rituelen. Hierbij werden zaden geroosterd, vervolgens gemalen en als een soort koffie gedronken. Europese kolonisten namen dit gebruik over en in de VS wordt de boom dan ook wel ‘koffieboom’ genoemd. Smakelijk vonden de kolonisten deze ‘armenkoffie’ echter niet.

Meer informatie

Gymnocladus dioica; Gymnocladus is afgeleid van gymnos (Gr.) naakt en klados is twijg. De twijgen zijn alleen aan de top bebladerd. Dioica (Gr.) betekent tweehuizig. Inheems in het middenwesten van Noord-Amerika, komt beperkt voor in zuidelijk Ontario, Canada en in de V.S, o.a. in Kentucky. Het is de boom van de staat Kentucky bekend onder de naam Kentucky coffeetree.

Er zijn geen grote groepen van deze bomen, meestal zijn het individuen of kleine lokale groepjes waarvan het wortelsysteem met elkaar verbonden is. Men komt ze tegen in overloopgebieden en rivierdalen maar ook op rotsachtige hellingen.

De boom krijgt een lang geveerd blad: wel tot 90 cm lengte. Pas laat in het voorjaar verschijnt dat blad, de meeste bladverliezende bomen zijn dan al uitgelopen. En in de herfst laat deze boom ongeveer als eerste weer het blad vallen, dat eerst mooi geel verkleurd. Eigenlijk een ideale stadsboom, die ook nog eens ongevoelig is voor strooizout, hitte, droogte, ziektes, insecten, koude en zware kleigrond.

Het zijn tweehuizige bomen, de vrucht is een peul. De peul is zwaar, heeft een harde schil en is gevuld met een zoete dikke pulp, de zaden erin zijn bonen met een harde schil. De boom groeit niet erg snel en wordt uiteindelijk ongeveer 20 m hoog. De beste vermeerdermethode is zaaien. De zaden moeten eerst 24 uur in het water liggen. Ook wortelstekken gaat goed.

Meer soorten van dit geslacht:

Chinese doodsbeenderenboom; Gymnocladus chinensis uit Centraal-China
Burmese doodsbeenderenboom; Gymnocladus burmanicus uit Myanmar.

« Korte omschrijving

Aanwezig in:

Hortus Alkmaar
Hortus botanicus Leiden
Botanische Tuinen Universiteit Utrecht
Belmonte Arboretum
Botanische Tuin Kerkrade
Hortus botanicus Haren / Groningen
Arboretum Poort Bulten
ARTIS

Thema's

De Vereniging Botanische Tuinen kan geen verantwoordelijkheid nemen voor eventuele nadelige effecten van het gebruik van planten. Vraag altijd advies aan een professional voordat u een plant medicinaal gaat gebruiken.

Is een kroonjuweel in Botanische Tuin Arboretum Oudenbosch.

Zeldzame, ornamentale boom, vaak toegepast als straatboom.

Verse zaden zijn toxisch. Ze bevatten een giftige alkaloide: systicine. Dieren zijn daarvoor veel gevoeliger voor dan de mens, die niet veel van het gif opneemt. Langzaam koken op 150°C of roosteren vermindert de giftigheid.

Noord-Amerikaanse indianen gooiden verse zaden in de rivier om de vis te verdoven of te doden.

De geroosterde, licht giftige zaden kunnen vermalen dienst doen als goedkope koffie zonder caffeïne; ze kunnen ook zo worden gegeten, maar niet te veel. Zaaddozen kunnen rauw of gekookt worden gegeten. De pulp is zoet en heeft een caramelgeur.

Gemalen schors wordt gebruikt als een effectief klysma-middel. De thee van de schors is diuretisch en wordt ook gebruikt tegen hoest en om weeën te stimuleren. Poeder van de schors kan niezen veroorzaken bij comateuze patiënten. Verder worden de bladeren gebruikt om vergif tegen vliegen te maken.

Details

Omschrijving: Boom, tot 25 m, tweehuizig.
Verspreiding: Oostelijk noord-amerika
Leefgebied: Op vochtige, vaak kalksteen bodems in 'bottomland' bossen of rotsachtige geopend beboste heuvels met andere hardhout bomen en waterkanten.
Jaarcyclus: Bladverliezende vaste plant, bloeit meermalig
Winterhardheid: Tot -20 °c
Bloeiperiode: Mei - juni
Bloemkleur: Groen, wit
Notities bloemen: De bloemen zijn groenig-wit. een boom heeft of mannelijke of vrouwelijke bloemen. de mannelijke bloemen zitten in een kluwen (cluster) bijeen, bloemen vanuit één punt. de vrouwelijke bloemen zijn geurend en staan in pluimen met een lengte tot 30 cm.
Vruchtperiode: Oktober
Vruchtkleur: Anders
Notities vruchten: Peul: lichtgroen, wit naar zwartberijpt, zaad: donkerbruin.
Op z'n mooist: Mei

Verspreidingskaart

http://www.monumentaltrees.com/nl/nld/gelderland/wageningen/1131_belmontearboretum/3270/

Bronnen

https://en.wikipedia.org/wiki/Kentucky_coffeetree,
http://www.missouribotanicalgarden.org/PlantFinder/PlantFinderDetails.aspx?kempercode=a872,
http://www.monumentaltrees.com/nl/nld/gelderland/wageningen/1131_belmontearboretum/3270/,
Dendrologie van de lage landen - Jan de Koning en Wim van den Broek, Loofbomen in Nederland en Vlaanderen - Leo Goudzwaard, Americans Culture to the Kentucky Coffee Tree (Gymnocladus dioicus). University of Wisconsin Stevens Point.,
www.pfaf.org
  Terug naar zoekresultaten
NVBT
  • Hortus chat
  • Persinformatie
  • Contact
  •  
  •  
  •  
  •