Hollandse koningslinde

De linde verbindt

De Koningslinde is zowel een kruising (van zomer- en winterlinde) als een kloon van een gekweekte boomsoort. De kloon is van na 1870 en werd voor de eerste keer als koninklijke herinneringsboom in Nederland geplant ter gelegenheid van de kroning van koningin Wilhelmina 1898.  Er is in Nederland de traditie om bij belangrijke mijlpalen in de geschiedenis van het koninklijk huis een herinneringsboom te planten. De keus valt dan op een boomsoort die heeft bewezen in ons land erg oud te kunnen worden.

Koningslinde wordt een forse boom met een brede, piramidale kroon met conische top. Als jonge boom een krachtig opgaande harttak. De twijgen zijn geelbruin, in de herfst roodachtig evenals de knoppen. Het blad is aan de onderzijde geelachtig groen. Boomkwekers in het rivierengebied waarvan de moederplanten verloren waren gegaan na dijkdoorbraken en overstromingen in 1870, ontvingen door toedoen van Koning Willem III nieuwe klonen om de kwekerij weer op te starten. De naam ‘Koningslinde’ werd na 1945 aan één van deze klonen verbonden.

Dezelfde ‘Koningslinde’ is in 1970 ook ‘Pallida’ genaamd.

Meer informatie

De meeste oude linde's en lindelanen in ons land bestaan uit Hollandse linde of selecties daarvan (vaak ‘Pallida/Koningslinde’ of ‘Zwarte Linde’). Grote boom 30-40 m hoog, breed-kegelvormige kroon. Zware stam in de kroon gegaffeld in zware stamtakken, die schuin opgaan en onregelmatig afstaande hoofdtakken. Houdt lange tijd een vrij dunne bast, later ruw met diepe spleten grauw grijs/bruin.

Bloeit eind juni, bloemetjes 3-7 in een tuil, schutblad 7,5-11 cm. Vrucht rond, harde taaie vruchtwand met vilt, onduidelijk geribd. Blad is min of meer rond, handnervig met spitse bladpunt. De bladrand is gezaagd. De nerven hebben zijnerven (2e orde) en deze weer zijnerven(3e orde). De laatste vormen een kenmerkend ladderpatroon.

De twee bladhelften zijn ongelijk van vorm (scheve bladvoet). Aan de onderzijde van het blad zitten in de nerfoksels toefjes haar. Bij de Hollandse linde zijn de toefjes haar rossig gekleurd. De vruchten worden in het najaar met het schutblad afgeworpen om al draaiend met de wind te worden meegevoerd.

De boom heeft kiemkrachtig zaad. Hollandse linde is erg gevoelig voor luis, daaruit vloeit voort de 'honingdauw' en 'roetdauw'(is honingval besmet met een zwarte schimmel) waar met name autobezitters niet dol op zijn. Het maakt de boom ook minder geschikt als straatboom.

Hollandse linde

Hollandse linde is een in ons land veel gekweekte en aangeplante soort. Het is een kruising  tussen zomer- en winterlinde. Wanneer deze is ontstaan is onbekend. Een kenmerk van alle lindes is dat de lange bloemsteel deels vergroeid is met een schutblad, de bloemetjes hangen of staan in een tuil onder het schutblad. Lindebloesemthee is zeer smakelijk en zou helpen bij koorts en verkoudheid. Op de stam en lage kroontakken bij oude Hollandse lindes zitten soms uitwassen waaruit een wirwar van nieuwe takjes verschijnen. Ook waterloten onderaan de stam typeren de Hollandse linde.

Linde en mensen zijn sterk met elkaar verbonden. De Hollandse linde heeft vaak de rol gekregen van schutspatroon van het dorp. Linde heeft veel positieve eigenschappen waar mensen al eeuwen gebruik van maken: loofvoer voor het vee, in de heelkunde, in de bijenteelt en als vezel-, hout- en houtskoolleverancier. Als hoog opgaande boom met een rijke kroon heeft de linde ook alle eigenschappen in zich om monumentaal te kunnen worden.