Echt duizendguldenkruid
Centaurium erythraea
Gentiaanfamilie (Gentianaceae)
Thans niet bedreigd
Geneeskruid met grote waarde
Echt duizendguldenkruid is een tweejarige plantensoort van de gentiaanfamilie. Na de kieming vormt zich eerst een rozet met 1-2 cm brede bladeren. Deze rozet overwintert en in het daarop volgende voorjaar ontwikkelen zich één of meer rechtopstaande (bloei)stengels. De plant besteedt hier alle levensenergie aan, waardoor de rozet tijdens de bloei al snel verwelkt. De bloei is van juni/juli tot september.
Echt duizendguldenkruid is een pioniersoort die het liefst groeit op een zonnige, vochtige grazige bodem. In de Zeeuwse en Hollandse duinen komt deze soort het meest voor, als de bodem niet te zout is. In het wild is hij wel vrij zeldzaam.
Het gebeurt niet vaak dat de waarde van een plant zo duidelijk in geld wordt uitgedrukt. Honderd goudstukken wel te verstaan: centum auri, wat ook kan worden vertaald als honderd gulden. In ons land wordt dat dan nog met een factor tien vermenigvuldigd: duizendguldenkruid.
De Duitse en Franse namen 'Fieberkraut' of 'herbe à la fièvre' wijzen op de heilzame toepassing: koortskruid. Erythraea betekent roodachtig en heeft betrekking op de roze/rode kleur van de bloem.
Thema's
Kruidengeneesmiddelen met echt duizendguldenkruid worden meestal ingenomen als kruidenthee. Deze worden veilig geacht bij gebruik voor spijsverteringsstoornissen, behalve in het geval van een maagzweer. Hoewel de werkzaamheid aannemelijk lijkt op basis van laboratoriumproeven, zijn er nog onvoldoende bewijzen. De bovengrondse delen van de plant, die bitter zijn, worden ook uitwendig aangebracht om wonden en zweren te genezen.
De secoiridoïde glycosiden gentiopicroside, swertiamarin en sweroside zijn geïsoleerd uit de plant, en deze stoffen hebben antibacteriële en anti-oxidant activiteiten, maar zijn ook in zekere mate toxisch.
Details
| Omschrijving: | Overige kruidachtige planten, tot 50 cm |
|---|---|
| Verspreiding: | Europa, noord-afrika tot in zuidwest-azië. |
| Leefgebied: | Een zoutmijdende plant, die voorkomt in vochtige duinvalleien, maar ook langs sloten, bosranden en in bermen op vochtige, matig voedselrijke zand- en leemgrond. |
| Jaarcyclus: | Bloeit eenmalig, tweejarige en kortlevende vaste planten |
| Winterhardheid: | Kouder dan -20 °c |
| Bloeiperiode: | Juli - september |
| Bloemkleur: | Roze |
Bronnen
https://plantaardigheden.nl/plant/beschr/gonnve/duizendguldenkruid.htm,http://www.floravannederland.nl/planten/echt_duizendguldenkruid/,
https://pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Centaurium+erythraea,
https://www.ema.europa.eu/en/documents/herbal-summary/centaury-summary-public_nl.pdf,
Kumarasamy Y. et al. - 2003. Bioactivity of secoiridoid glycosides from Centaurium erythraea. Phytomedicine 10(4): 344-347.