Quinoa
Chenopodium quinoa
Amarantenfamilie (Amaranthaceae)
Superfood werd superduur!
Quinoa wordt al meer dan 6.000 jaar geteeld in Zuid-Amerika en is waarschijnlijk voor het eerst gedomesticeerd in de Andesregio van Peru. Het gewas wordt ook tegenwoordig nog voornamelijk in de Andes verbouwd omdat het goed groeit boven de 4.000 meter, een hoogte waarop mais het opgeeft.
Quinoazaden zijn rijk aan voedingstoffen: ze bevatten alle essentiële aminozuren in een goede balans, bevatten relatief veel vitamine B2 en E, hebben overwegend onverzadigde vetzuren en zijn rijk aan o.a. ijzer, koper, magnesium, fosfor, mangaan en voedingsvezels. Niet zo heel gek dus dat quinoazaden enige jaren in trek waren als superfood!
Quinoa is een eenjarige plant die tot twee meter hoog kan worden. De plant kan prima groeien onder koude, droge en voedselarme omstandigheden. Door de sterke vraag naar quinoa in Europa en Noord-Amerika stegen de prijzen van het gewas enorm, waardoor de lokale bevolking in Zuid-Amerika het niet meer kon kopen. Inmiddels is door allerlei maatregen de prijs weer gedaald, zelfs tot onder het oorspronkelijke niveau.
Thema's
De bladeren en zaden worden gegeten. Quinoa bevat 2-6% meer proteïne met een betere aminozuurbalans dan tarwe. Het wordt gebruikt in soepen en stoofschotels. Het kan worden gemalen voor pap of, gekiemd, worden gebruikt in salades. De bladeren worden gekookt of rauw geconsumeerd.
Quinoa wordt in Zuid-Amerika al 6.000 jaar als belangrijkste voedselgewas verbouwd. De Inca's gebruikten het reeds als akkerbouwproduct, net als een ander gewas uit de Amarantenfamilie, namelijk de amarant. Vooral in de Andes boven de 4.000 meter planten de boeren quinoa, omdat mais op deze hoogte niet meer kan groeien.
De saponinen in de zaadhuid kunnen worden toegepast als vogel- en insectenwerend middel door planten ermee te besproeien. De saponinen worden gewonnen door het water te gebruiken waarin de zaden hebben liggen weken om ze geschikt te maken voor consumptie. De spray is gedurende enkele weken werkzaam of tot hij van de bladeren is afgespoeld door regen.
Uit de gehele plant kunnen goudgroene verfstoffen worden gewonnen.
De zaden worden gekookt gegeten maar moeten eerst worden geweekt en gespoeld om de saponinen uit de zaadhuid te verwijderen.
Details
| Omschrijving: | Overige kruidachtige planten, 1-2 m. |
|---|---|
| Verspreiding: | Zuid-amerika, andes |
| Leefgebied: | Het oorspronkelijke leefgebied is onduidelijk, de plant is waarschijnlijk ontstaan door teelt. |
| Jaarcyclus: | Bloeit eenmalig, eenjarige |
| Winterhardheid: | Tot 1 °c |
| Bloeiperiode: | Juni - augustus |
| Bloemkleur: | Groen, rood |
| Notities bloemen: | Quinoa bloeit in pluimen. de groene bloemen hebben een weinig opvallend bloemdek. |
| Vruchtperiode: | Augustus - september |
| Vruchtkleur: | Wit, rood, zwart |
| Notities vruchten: | De ongeveer 2 mm grote vrucht is een eenzadig nootje, dat afhankelijk van het ras een witte, rode of zwarte kleur kan hebben. |
Bronnen
http://www.pfaf.org/user/plant.aspx?LatinName=Chenopodium+quinoa,Tropical crops Dicotyledons - J.W. Purseglove 1968