Heemst

Werd vroeger marshmallow van gemaakt

Heemst, de inheemse stokroos, is bij aanraking fluweelachtig zacht. Zij rijst hoog boven de rest van de begroeiing uit. Deze zeldzame soort groeit in ruigten en langs sloten, meestal op (voorheen) brakke grond. Al in de oudheid werden blad, bloemen en de witte, wat slijmerige wortel gebruikt tegen ontstekingen van lucht- en urinewegen, mond en keel. De geslachtsnaam Althaea is afgeleid van het Griekse altho (genezen). De naam heemst is vermoedelijk een verbastering van Hibiscus, een ander geslacht uit dezelfde familie. Heemst werd vroeger ook gebruikt als voedsel- en vezelplant: de wortelstok voor salades, de bastvezels voor touw en papier. De beroemde marshmallow (Engels voor heemst) is sponzig snoepgoed dat tegenwoordig wordt gemaakt uit suiker of maïsstroop, opgeklopt eiwit, gelatine, Arabische gom en smaakstoffen. Traditioneel gebruikte men hiervoor een extract uit de heemstwortel.

Ecologie en leefgebied

Heemst groeit van Centraal-Azië tot in West-Europa, maar bij ons voornamelijk in het deltagebied en het (vroeger) zilte deel van Noord-Holland. Heemst houdt van zonnige plaatsen op vochtige tot vrij natte, voedselrijke, meestal brakke klei- of veengrond. In de kustzone heeft heemst een voorkeur voor strooiselruigten, hogere delen van kwelder, jonge strandvlakten die grotendeels door duinen zijn omgeven.

Bedreiging

Heemst is vrij zeldzaam in Zeeland, in het laagveengebied van Noord-Holland en langs het IJsselmeer in Zuidwest-Friesland. Verdwijnt uit polders die ontzilten. Door het beperkt beschikbare (brakke) leefmilieu is heemst kwetsbaar maar niet direct met verdwijnen bedreigd. De soort is gebaat bij het openen van de kust en uitbreiden van de brakke overgangen tussen zout en zoet in de Nederlandse Delta.