Nederlandse Vereniging Botanische Tuinen

Klassiek stapelvoedsel

Wie kent  niet het klassieke rijtje aardappelen-groente-vlees voor het middag- of avondeten? Generaties Nederlanders zijn ermee groot geworden. Toch is de belangrijke rol van de aardappel in onze voeding nog niet zo heel oud, van na de ontdekking van Amerika (1492) om precies te zijn. Voor de komst van de aardappel waren brood, granen en peulvruchten de belangrijkste energiebronnen.

De term stapelvoedsel is een letterlijke vertaling van het Engelse staple food en wordt bijvoorbeeld in de archeologie veel gebruikt – basisvoedsel is een makkelijker woord voor zo’n voedingsmiddel dat een groot deel van het dagelijkse voedsel vormt. Tegenwoordig worden naast aardappelen en brood in Nederland ook veel rijst en pasta gegeten. Veel aardappelen eten we tegenwoordig in de vorm van patat of chips.

De naam Solanum komt waarschijnlijk van het Latijnse werkwoord solari, dat pijn stillen of leed verzachten betekent. Dat verwijst naar de pijnstillende en hallucinogene alkaloïden die in veel leden van dit geslacht en de hele nachtschadefamilie voorkomen. Veel van deze planten zijn dan ook uitermate giftig en van de aardappel is alleen de knol eetbaar, mits gekookt of gebakken. De naam nachtschade verwijst naar deze giftige stoffen. De soortnaam tuberosum betekent knoldragend.

Aardappelplanten lijken wel wat op tomaten en andere leden van het geslacht Solanum. Ze hebben veervormig samengestelde bladeren en vrij kleine, vijftallige bloemen, met een witte tot paarse kroon, waarvan de vijf helmknoppen, het bovenste deel van de meeldraden, naar elkaar toe zijn gebogen. De vrucht is een bolle, gladde, geelgroene bes. De aardappelknollen zitten aan ondergrondse uitlopers.

Er zijn heel veel landrassen en ‘cultivars’, en men is door kruising en selectie nog steeds op zoek naar ziekteresistente rassen. Daarvoor gaat men ook op zoek naar oorspronkelijke aardappelrassen- en soorten in Zuid-Amerika.

Lees meer

Details

  • Genus:
  • Solanum
  • Omschrijving:
  • overige kruidachtige planten, 30-80 cm.
  • Verspreiding:
  • Oorspronkelijk uit de Andes, Zuid-Amerika. Wijd verbreid als cultuurgewas in gematigde streken.
  • Leefgebied:
  • Cultuurgewas in gematigde streken.
  • Winterhardheid:
  • Tot -5 °C
  • Bloemkleur:
  • wit, roze, paars  
  • Vruchtperiode:
  • Juni - Oktober

Thema's

  • De wortelknollen, bekend als aardappels, worden gekookt gegeten. Ze bevatten eiwit en zijn rijk aan zetmeel en vitamine C.
  • Voor deze soort is geen expliciete waarschuwing voor giftigheid aangetroffen. De plant behoort echter tot een geslacht waarvan de meeste soorten giftige bladeren en soms ook giftige onrijpe vruchten hebben.
Naar zoekresultaten